Maaşa Haciz Gelirse Ne Kadar Kesilir? 60 Bin Maaştan En Az 15 Bin

Maaşa haciz gelirse kesinti, İcra ve İflas Kanunu'nun 83. maddesine göre maaşın dörtte birinden az olamaz. İcra dairesi önce sizin ve ailenizin geçimi için gerekli tutarı düşer, kalan kısmı haczeder; ama kanun bu kesintinin maaşın dörtte birinin altına inmesine izin vermez. Ayda 60.000 TL maaş alan birinin maaşından en az 15.000 TL kesilir.

Birden fazla icra dosyası varsa kesintiler toplanmaz, sıraya girer: önceki haczin kesintisi bitmeden sonraki başlamaz. Aşağıda kredi ve kart borcunun maaş haczine nasıl dönüştüğünü, maaşa göre kesinti tablosunu ve hangi sürelerde ne yapabileceğinizi topladık.

Maaş haczinde kanun ne diyor?

İcra ve İflas Kanunu (İİK) maaşı "kısmen haczi caiz olan" haklar arasında sayar. 83. madde üç şey söyler:

• Geçim payı düşülür: Maaşlar ve her türlü ücretler, borçlu ve ailesinin geçinmesi için icra memurunca gerekli görülen tutar düşüldükten sonra haczedilebilir.
• Alt sınır dörtte birdir: Haczedilecek tutar maaşın dörtte birinden az olamaz.
• Hacizler sıraya girer: Birden fazla haciz varsa sıraya konur; sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesinti yapılmaz.

Kanunda asgari ücret için ayrı bir oran yoktur; 83. madde "her nevi ücretler" için aynı kuralı koyar. Kesintinin hangi tutar üzerinden ve hangi oranda yapılacağını dosyadaki bilgilere göre icra dairesi belirler.

Maaşa göre kesinti tablosu

Aşağıdaki tablo, kanundaki alt sınır olan dörtte bir oranıyla hesaplanmıştır. Borç süresi sütunu yalnızca 200.000 TL anapara içindir; icra takibinde faiz ve masraflar işlemeye devam ettiği için gerçek süre daha uzun olur. Rakamlar örnektir.

Tablodaki kesinti bir alt sınırdır. İcra dairesi geçim payını düştükten sonra kalan tutar dörtte birden fazlaysa daha yüksek kesinti de söz konusu olabilir; bu durumda aşağıdaki şikâyet yolu açıktır.

Örnek: 60.000 TL maaş, 250.000 TL kart ve kredi borcu

Varsayımsal bir örnek: Aylık maaşı 60.000 TL olan biri hakkında 250.000 TL'lik bir icra takibi kesinleşti ve maaşına haciz geldi.

• Kanundaki alt sınırla aylık kesinti: 60.000 × 1/4 = 15.000 TL
• Elde kalan: 45.000 TL
• Faiz ve masraflar olmasaydı 250.000 TL en az 17 ayda kapanırdı. İcra takibinde faiz işlediği için gerçek süre bundan uzundur.

Aynı kişi hakkında ikinci bir dosya açılsa bile kesinti 15.000 TL'den 30.000 TL'ye çıkmaz; ikinci dosya ilk dosyanın bitmesini bekler. Ama ikinci borç bu süre boyunca faiz işletmeye devam eder.

Kredi borcu maaş haczine nasıl dönüşür?

Maaş haczi bir anda gelmez. Tüketici kredisinde süreç kabaca şöyle ilerler:

1. İki taksit gecikir: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre banka, borcun tamamını isteyebilmek için birbirini izleyen en az iki taksidin ödenmemiş olmasını beklemek zorundadır.
2. 30 gün süreli uyarı gelir: Banka borcu muaccel kılmadan önce size en az 30 gün süre veren bir muacceliyet uyarısı göndermek zorundadır. Bu süre borcu ödemek ya da bankayla anlaşmak için en önemli penceredir.
3. Ödeme emri tebliğ edilir: Banka icra takibi başlatırsa icra dairesi ödeme emri düzenler. Ödeme emrinde borcun 7 gün içinde ödenmesi istenir.
4. Haciz istenir: İİK 78'e göre ödeme emrindeki süre geçtikten (itiraz edilmişse itiraz kaldırıldıktan) sonra alacaklı haciz isteyebilir. Mal, hak ve alacak sorgusu elektronik olarak yapılabilir.
5. İşverene haciz ihbarnamesi gider: İİK 89'a göre icra dairesi işverene, maaşın haczedilen kısmını artık yalnızca icra dairesine ödeyebileceğini bildirir. Kesinti bundan sonra her ay bordrodan yapılır.

Kredi kartı borcunda süreç kartın sözleşmesine göre işler ama icra aşamasından sonrası aynıdır. 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu'nun 26. maddesine göre temerrüt hâli de dahil kart borçlarında bileşik faiz uygulanmaz; yani gecikmede faiz işler ama faizin faizi alınmaz. Kart borcunun icraya kadar olan adımlarını kredi kartı borcu ödenmezse ne olur yazımızda, kredilerde zamanlamayı kredi borcu ne zaman icraya düşer yazımızda anlattık.

İki ayrı icra dosyası varsa kesinti ikiye katlanır mı?

Hayır. İİK 83 açık: birden fazla haciz varsa sıraya konur ve sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez. Örneğin 60.000 TL maaşı olan biri hakkında önce bir kart borcu, sonra bir ihtiyaç kredisi için maaş haczi gelirse her ay en az 15.000 TL ilk dosyaya gider. İlk dosya kapanınca kesinti ikinci dosyaya geçer.

Bu kural maaştan yapılan kesintiyi sınırlar, borcun toplamını değil. Sıradaki dosyalarda faiz işlemeye devam eder; bu yüzden sırada bekleyen borç beklerken büyür.

Kredi sözleşmesinde "maaşımın tamamı haczedilebilir" yazıyorsa?

Geçersizdir. İİK 83/a'ya göre maaş gibi kısmen haczedilebilen hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar muteber değildir. Kredi ya da kart sözleşmesine konmuş, maaşın dörtte birinden fazlasının ya da tamamının haczedilebileceğini söyleyen bir madde, icra aşamasında bu sınırı kaldırmaz.

Hangi sürelere dikkat etmelisiniz?

Kesinti tutarının geçiminiz hesaba katılmadan belirlendiğini düşünüyorsanız şikâyet yolu İİK 16'daki 7 günlük süreye bağlıdır. Borcun kendisine itiraz ise ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde yapılır. Bu süreler kısa olduğu için tebligatı aldığınız gün bir avukata danışmanız önerilir; bu yazı hukuki tavsiye değildir.

Şimdi ne yapmalı?

En ucuz çözüm, icra masrafları borca eklenmeden önce bulunan çözümdür. Muacceliyet uyarısındaki 30 günlük süre bunun için verilir.

1. Tebligatlarınızı kontrol edin: Muacceliyet uyarısı ya da ödeme emri geldiyse tarihini not edin; 30 günlük ve 7 günlük süreler o günden işler.
2. Maaşınızdan kesilecek tutarı hesaplayın: Maaşınızın dörtte birini bulun ve bu kesintiyle kalan bütçenizi yazın. Kesinti geçiminizi karşılamıyorsa bunu belgeleriyle bir avukata danışın.
3. Yapılandırmayı icradan önce deneyin: Yeni taksiti kredi yapılandırma hesaplama aracında kendi tutar ve vadenizle hesaplayın, bankaya yazılı teklifle gidin. Gecikmenin maliyetini kredi gecikme faizi hesaplama aracıyla görebilirsiniz. Bankanız alacağı bir varlık yönetim şirketine sattıysa borcum varlık yönetim şirketine satıldı yazımıza bakın.
4. Notunuzu takip edin: Takip sonrası kredi notunuzun nasıl göründüğünü kredi güven raporu sayfamızdan öğrenebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Maaş haczinde maaşın yüzde kaçı kesilir?

İİK 83'e göre kesinti maaşın dörtte birinden, yani %25'inden az olamaz. İcra dairesi önce borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli tutarı düşer; kalan tutara göre kesinti belirlenir.

Asgari ücrete haciz gelir mi?

Kanunda asgari ücret için ayrı bir istisna ya da oran yoktur. 83. madde "her nevi ücretler" için geçerli olduğundan asgari ücret de aynı kurala tabidir. Kendi durumunuz için bir avukata danışın.

İki maaş haczi aynı anda kesilir mi?

Hayır. Birden fazla haciz sıraya konur. Öndeki haczin kesintisi bitmeden sonraki haciz için kesinti yapılmaz.

Maaş haczi ne zaman başlar?

Ödeme emrindeki süre geçtikten ve itiraz edilmişse itiraz kaldırıldıktan sonra alacaklı haciz isteyebilir (İİK 78). İcra dairesi işverene haciz ihbarnamesi gönderir; kesinti bundan sonraki maaş ödemelerinden yapılır.

Sözleşmede maaşın tamamının haczedilebileceği yazıyorsa geçerli mi?

Hayır. İİK 83/a'ya göre maaşın haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar muteber değildir; dörtte bir kuralı sözleşmeyle aşılamaz.

Maaş haczi kredi notunu etkiler mi?

Maaş haczinin kendisi değil, ona yol açan gecikme ve takip kredi notunu düşürür. Ödenmeyen taksitler ve icra takibi kredi sicilinde görünür; borç kapandıktan sonra da kayıt bir süre raporda kalır.