Geçmiş döviz kurları hesaplama aracı nasıl kullanılır?
Kurunu öğrenmek istediğiniz günü seçin, tutarı ve para birimlerini girin, kur türünü belirleyin. Araç, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) o gün ilan ettiği gösterge niteliğindeki kurla dönüşümü yapar; aynı tutarın son yayımlanan kurla karşılığını ve kurdaki yüzde değişimi de gösterir.
Tarih olarak 16 Nisan 1996'dan bugüne kadar herhangi bir gün seçilebilir; bu tarih, TCMB'nin internetten erişilebilen günlük kur arşivinin başlangıcıdır. Listede bugünkü paraların yanı sıra Alman markı, Fransız frangı, İtalyan lireti gibi euroya geçilmeden önceki Avrupa paraları da bulunur. Bu paralar yalnızca TCMB'nin onlar için kur ilan ettiği dönemde hesaplanabilir; kur yoksa araç bunu açıkça belirtir. Bugünün kuruyla çevirmek için döviz hesaplama aracı daha pratiktir.
Geçmiş döviz kurları nerelerde gerekir?
Geçmiş kur, bir işlemin yapıldığı ya da bir yükümlülüğün doğduğu günün TL karşılığını bulmak için gerekir. En sık karşılaşılan durumlar şunlardır:
- Muhasebe ve vergi: Dövizli faturaların, alacak ve borçların kayda alınması ya da dönem sonu değerlemesi. Hangi günün ve hangi türün (alış ya da satış) kurunun kullanılacağını ilgili mevzuat ve muhasebe uygulaması belirler; emin değilseniz mali müşavirinize danışın.
- Sözleşmeler: Dövize endeksli kira, satış ya da hizmet sözleşmelerinde ödeme günündeki ya da sözleşmede yazılı gündeki TCMB kuru.
- Hukuki süreçler: Döviz cinsinden bir alacağın belirli bir tarihteki TL karşılığının tespiti.
- Kişisel hesaplar: Yıllar önce aldığınız dövizin o günkü maliyetini bugünkü karşılığıyla karşılaştırmak.
Hafta sonu ve resmî tatillerde hangi kur kullanılır?
TCMB yalnızca iş günlerinde kur ilan eder; hafta sonu ve resmî tatillerde arşivde o güne ait dosya yoktur. Araç böyle bir gün seçildiğinde geriye doğru gider ve yayımlanmış son kuru kullanır; en fazla 10 gün geriye bakıldığı için uzun bayram tatilleri de kapsanır. Sonuçta hem seçtiğiniz gün hem de kurunu kullandığı gün yazar.
Örneğin 13.01.2024 cumartesi olduğu için 12.01.2024 cuma gününün kuru kullanılır. 2024 Kurban Bayramı'nda TCMB 15–19 Haziran arasında kur yayımlamadığından 19.06.2024 için 14.06.2024 tarihli kurlar esas alınır. Sözleşmenizde tatil günleri için farklı bir kural (örneğin bir sonraki iş günü) yazıyorsa o tarihi seçerek hesaplayın.
Kur türü nasıl seçilir?
TCMB her para için dört kur ilan eder: döviz alış, döviz satış, efektif alış ve efektif satış. Döviz kurları hesaptan hesaba işlemler, efektif kurlar nakit (banknot) işlemler içindir. Alış ve satış bankanın bakış açısıyla adlandırılır: döviz satın alan kişiye satış, dövizini bozdurana alış kuru uygulanır. Araçta bunlara ek olarak döviz alış ve satışın ortalaması olan orta kur da seçilebilir.
Kurdaki değişim her zaman aynı kur türüyle hesaplanır: son kur ÷ seçilen günün kuru − 1. Böylece geçmiş ile bugün arasında elmayla armut karşılaştırılmamış olur.
2005 öncesi kurlar neden bu kadar büyük?
1 Ocak 2005'te 5083 sayılı Kanun'la Türk lirasından altı sıfır atıldı ve 1.000.000 TL, 1 Yeni Türk lirası (YTL) oldu; "Yeni" ibaresi 2009'da kaldırıldı. TCMB arşivindeki 2005 öncesi kurlar eski TL cinsindendir: 3 Ocak 2000'de 1 doların döviz satış kuru 543.401 TL olarak yayımlanmıştır.
Araç bu değerleri 1.000.000'a bölerek bugünkü TL'ye çevirir (0,543401 TL) ve eski TL karşılığını ayrıca gösterir. Girdiğiniz TL tutarlar da bugünkü TL olarak kabul edilir; örneğin 2000 yılı için 1.000 TL yazarsanız bu, 1 milyar eski TL demektir.
Örnek hesaplama
Aşağıdaki sonuçlar araçla, TCMB arşivindeki kurlar ve son kur olarak 25.09.2026 tarihli (bülten no 2026/181) kurlarla hesaplanmıştır:
| Seçilen gün | İşlem | Kullanılan kur | Sonuç | Kurdaki değişim |
|---|---|---|---|---|
| 02.01.2024 | 100 USD → TL, döviz satış | 29,7209 | 2.972,09 TL | %64,46 |
| 13.01.2024 (cumartesi) | 100 USD → TL, döviz alış | 30,0163 (12.01.2024) | 3.001,63 TL | %62,55 |
| 19.06.2024 (bayram) | 100 EUR → TL, döviz satış | 34,7944 (14.06.2024) | 3.479,44 TL | %60,05 |
| 15.06.2020 | 100 EUR → TL, döviz satış | 7,6879 | 768,79 TL | %624,36 |
| 03.01.2000 | 1 USD → TL, döviz satış | 543.401 eski TL | 0,543401 TL | %8.894,83 |
İlk satırda 02.01.2024'te 2.972,09 TL eden 100 dolar, 25.09.2026 döviz satış kuruyla 4.887,80 TL etmektedir. Bu değişim yalnızca kurdaki artışı gösterir; aynı dönemdeki fiyat artışını ya da TL mevduatın getirisini hesaba katmaz. Satın alma gücündeki değişimi görmek için enflasyon hesaplama, farklı yatırımların enflasyona göre getirisini karşılaştırmak için reel getiri hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz.
Nelere dikkat etmelisiniz?
TCMB kurları bilgi amaçlıdır ve kimseyi bağlamaz; bankalar geçmişte de kendi kurlarıyla işlem yapmıştır. Bu yüzden eski bir banka dekontundaki kur, aynı günün TCMB kurundan farklı olabilir. TCMB kuru saat 15.30'da ilan edildiği için o günün sabahında yapılan işlemlerde henüz bilinmez; bu yüzden bazı uygulamalarda bir önceki iş gününün kuru esas alınır. Hangi günün kurunun geçerli olduğunu sözleşmeniz ya da ilgili mevzuat belirler.
Sonuçlarda kullanılan kurun tarihi, bülten numarası ve kaynak bilgisi yer alır. Araç yatırım tavsiyesi vermez; geçmişteki kur hareketleri gelecekteki hareketler hakkında bilgi vermez. Altının bugünkü TL karşılığı için altın hesaplama, döviz birikiminin faiz getirisi için vadeli mevduat faizi hesaplama araçlarına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
2020'de 1 dolar kaç TL idi?
Tarihe göre değişir. Örneğin TCMB'nin 15.06.2020 tarihli döviz satış kuru 6,8343 TL'dir. Başka bir gün için tarihi seçip 1 ABD dolarını Türk lirasına çevirin.
Resmî tatil gününün kuru nasıl bulunur?
TCMB tatillerde kur ilan etmez. Araç tatil ya da hafta sonu seçildiğinde son iş gününün kurunu kullanır ve hangi günün kurunu kullandığını yazar.
Muhasebede hangi TCMB kuru kullanılır?
Kayıt ve değerlemede hangi günün ve hangi türün kurunun kullanılacağı işlemin niteliğine ve mevzuata bağlıdır. Araç dört kur türünü de gösterir; doğru olanı seçmek için mali müşavirinize danışın.
2005 öncesi kurlar neden milyonlarla ifade ediliyor?
2005'ten önce Türk lirasında altı sıfır vardı. TCMB arşivindeki o döneme ait kurlar eski TL cinsindendir; araç bunları bugünkü TL'ye çevirir ve eski TL karşılığını ayrıca gösterir.
1996'dan önceki kurlara nasıl ulaşırım?
TCMB'nin günlük kur dosyaları 16.04.1996'dan başlar. Daha eski kurlar TCMB'nin Elektronik Veri Dağıtım Sistemi'ndeki (EVDS) zaman serilerinden alınabilir; bu araç o tarihleri hesaplamaz.