Gelir vergisi nasıl hesaplanır?
Yıllık vergi matrahınızı, gelirin ücret mi yoksa ücret dışı mı olduğunu ve yılı seçmeniz yeterli. Araç matrahı vergi dilimlerine böler, her dilime kendi oranını uygular ve dilimlerin vergisini toplayarak ödenecek gelir vergisini bulur.
Türkiye'de gelir vergisi artan oranlıdır: oran bütün gelire değil, yalnızca o dilime düşen kısma uygulanır. Bu yüzden 600.000 TL matrahı olan biri gelirinin tamamından %27 vergi ödemez; ilk 190.000 TL'den %15, sonraki 210.000 TL'den %20, kalan 200.000 TL'den %27 öder. Tarife her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir ve Gelir Vergisi Kanunu'nun 103. maddesine dayanır.
2026 gelir vergisi dilimleri
2026 tarifesi 332 sıra numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 31.12.2025'te Resmî Gazete'de yayımlandı. Ücret gelirlerinde üçüncü dilim daha geniştir:
| Gelir dilimi | Oran | Ücret gelirlerinde |
|---|---|---|
| 190.000 TL'ye kadar | %15 | aynı |
| 190.000 – 400.000 TL | %20 | aynı |
| 400.000 – 1.000.000 TL | %27 | 400.000 – 1.500.000 TL |
| 1.000.000 – 5.300.000 TL | %35 | 1.500.000 – 5.300.000 TL |
| 5.300.000 TL üzeri | %40 | aynı |
Araçta 2025 ve 2024 tarifeleri de var; geçmiş yılın beyannamesini kontrol ederken o yılı seçin. 2025'te dilimler 158.000 / 330.000 / 800.000 (ücrette 1.200.000) / 4.300.000 TL idi.
Formül
Ödenecek vergi, dilimlerin vergilerinin toplamıdır:
- Her dilim için: (dilimin üst sınırı ile matrahın küçük olanı − dilimin alt sınırı) × dilimin oranı
- Gelir vergisi = bütün dilimlerin vergisi toplamı
- Ortalama vergi oranı = gelir vergisi ÷ matrah
- Marjinal vergi oranı = matrahın düştüğü son dilimin oranı
Marjinal oran, gelirinize eklenecek bir sonraki liradan ne kadar vergi kesileceğini gösterir. Ortalama oran ise bütün gelirinizden fiilen ödediğiniz payı. İkisi arasındaki fark, "üst dilime geçince bütün gelirim daha çok vergilenir" yanılgısının neden yanlış olduğunu gösterir.
Örnek hesaplama
2026'da ücret dışı gelirlerin vergi matrahı 600.000 TL olsun (örneğin kira geliri, götürü gider düşüldükten sonra):
| Dilim | Oran | Dilime düşen matrah | Vergi |
|---|---|---|---|
| 0 – 190.000 TL | %15 | 190.000,00 TL | 28.500,00 TL |
| 190.000 – 400.000 TL | %20 | 210.000,00 TL | 42.000,00 TL |
| 400.000 – 1.000.000 TL | %27 | 200.000,00 TL | 54.000,00 TL |
| Toplam | 600.000,00 TL | 124.500,00 TL |
Ortalama vergi oranı %20,75, marjinal oran %27'dir. Matrah 2.000.000 TL olsaydı vergi 582.500,00 TL, ortalama oran %29,13, marjinal oran %35 olurdu.
Aynı 600.000 TL ücret geliri olsaydı vergi değişmezdi, çünkü ücret tarifesi yalnızca 1.000.000 TL'nin üzerinde farklılaşır. Ücret matrahı 1.000.000 – 1.500.000 TL arasındaysa ücretli %35 yerine %27 öder.
Matrah nedir, nasıl bulunur?
Matrah, vergi oranının uygulandığı tutardır ve brüt gelirden genellikle farklıdır. Gelir türüne göre önce istisnalar ve indirimler düşülür:
- Ücret: Brüt ücretten SGK işçi payı (%14) ve işsizlik sigortası işçi payı (%1) düşülür. Ayrıca asgari ücrete isabet eden vergi istisnadır. Ücretlinin vergisi her ay bordroda kesilir; aylık neti görmek için brütten nete maaş hesaplama aracını kullanın.
- Kira: Konut kira gelirinde yıllık istisna tutarı (2026'da 58.000 TL) düşülür, ardından götürü gider ya da gerçek gider yöntemiyle gider indirilir.
- Değer artış kazancı: Ev satışında Yİ-ÜFE ile güncellenen alış bedeli ve yıllık istisna düşülür; hesap için değer artış kazancı vergisi hesaplama aracı var.
Birden fazla geliriniz varsa (ör. ücret dışında kira), beyan edilen gelirler toplanır ve tarife toplam matraha uygulanır. Bu durumda geliriniz bir üst dilime geçebilir.
Dikkat edilecekler
- Beyanname ve mahsup: Yıllık beyannamede hesaplanan vergiden, yıl içinde kesilen stopaj ve ödenen geçici vergiler düşülür. Araç hesaplanan vergiyi gösterir, ödenecek tutar mahsuptan sonra kalan kısımdır.
- Damga vergisi: Yıllık gelir vergisi beyannamesine ayrıca damga vergisi eklenir.
- Ödeme: Yıllık beyanname izleyen yılın Mart ayında verilir, vergi Mart ve Temmuz'da iki eşit taksitle ödenir. Gecikirse vergi gecikme zammı işler.
- Kesin hesap: Araç planlama içindir; indirim kalemleri, zarar mahsubu ve özel istisnalar için mali müşavirinize danışın.
Sık sorulan sorular
2026 gelir vergisi dilimleri nelerdir?
190.000 TL'ye kadar %15, 190.000 – 400.000 TL %20, 400.000 – 1.000.000 TL %27 (ücrette 1.500.000 TL'ye kadar), 1.000.000 – 5.300.000 TL %35 (ücrette 1.500.000 TL'den itibaren), 5.300.000 TL üzeri %40.
Üst dilime geçince bütün gelirim mi daha çok vergilenir?
Hayır. Yüksek oran yalnızca o dilime düşen kısma uygulanır. 600.000 TL matrahta ilk 190.000 TL yine %15'le vergilenir; ortalama oran %20,75'te kalır.
Ücret ve ücret dışı tarife neden farklı?
Ücret gelirleri için üçüncü dilim daha geniş tutulur: 2026'da ücretlide %27 oranı 1.500.000 TL'ye kadar, ücret dışı gelirde 1.000.000 TL'ye kadar uygulanır. İlk iki ve son dilim aynıdır.
Ortalama vergi oranı ile marjinal vergi oranı arasındaki fark nedir?
Ortalama oran toplam verginin matraha oranıdır. Marjinal oran ise gelirinize eklenecek bir sonraki liradan alınan orandır ve matrahın düştüğü son dilimin oranına eşittir.
Gelir vergisi ne zaman ödenir?
Beyana tabi gelirlerde beyanname izleyen yılın Mart ayında verilir ve vergi Mart ile Temmuz'da iki taksitte ödenir. Ücretlilerin vergisi ise her ay maaştan kesilir.
