Bono getirisi nasıl hesaplanır?
Bonoya yatıracağınız tutarı, yıllık faiz oranını, oranın basit mi bileşik mi olduğunu ve vadeye kalan gün sayısını girin; araç brüt getiriyi, bono türüne göre stopajı, net getiriyi ve vade sonunda alacağınız toplam tutarı gösterir. Anapara olarak bononun alış bedelini, yani cebinizden çıkan tutarı yazmanız yeterlidir.
Sonuçlarda ayrıca dönemsel getiri yüzdesi ve girdiğiniz oranın diğer türdeki karşılığı yer alır: basit oran girdiyseniz yıllık bileşik karşılığını, bileşik oran girdiyseniz yıllık basit karşılığını görürsünüz.
Bono nedir, tahvilden farkı ne?
Bono, vadesi bir yıldan kısa olan borçlanma aracıdır; vadesi bir yıldan uzun olanlara tahvil denir. İhraç eden kuruma göre üç türle karşılaşırsınız:
- Hazine bonosu: Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilir. Genellikle iskontolu satılır: nominal değerin altında bir fiyatla alırsınız, vade sonunda nominal değeri tahsil edersiniz.
- Banka bonosu: Bankaların kısa vadeli kaynak bulmak için çıkardığı bonodur ve çoğunlukla banka şubeleri ya da mobil uygulamalar üzerinden bireysel yatırımcıya satılır.
- Finansman bonosu: Şirketlerin SPK onayıyla ihraç ettiği kısa vadeli borçlanma aracıdır.
İskontolu bir bonoda alış fiyatı ile nominal değer arasındaki fark getirinizdir. Bu getirinin alış fiyatına oranı yıllıklandırıldığında, aracın kullandığı yıllık basit faiz oranı elde edilir. Bir yıldan uzun vadeli kuponlu kağıtlar için tahvil hesaplama, döviz cinsinden devlet borçlanma araçları için eurobond hesaplama aracı daha uygundur.
Basit ve bileşik faizle bono formülü
Bono getirisi gerçek gün / 365 esasıyla hesaplanır. Oranın türüne göre iki formül kullanılır:
- Basit oranla: Brüt getiri = Anapara × Yıllık oran × Gün ÷ 365
- Bileşik oranla: Brüt getiri = Anapara × ((1 + Yıllık oran)^(Gün ÷ 365) − 1)
- Stopaj = Brüt getiri × Stopaj oranı; Net getiri = Brüt getiri − Stopaj
Hazine ihalelerinde oranlar hem basit hem bileşik olarak ilan edilir. Aynı bono için bileşik oran, bir yıldan kısa vadelerde basit orandan her zaman yüksek görünür; çünkü dönem getirisinin yıl boyunca yeniden yatırıldığını varsayar. İki oranı karıştırmak getiriyi olduğundan yüksek ya da düşük hesaplamanıza yol açar.
Örnek hesaplama
200.000 TL ile yıllık %39 basit oranlı, vadesine 182 gün kalan bir bono aldığınızı düşünelim. Brüt getiri 38.893,15 TL'dir; net getiri ise bononun türüne göre değişir:
| Bono türü | Stopaj | Stopaj tutarı | Net getiri | Vade sonu toplam |
|---|---|---|---|---|
| Hazine bonosu | %0 | 0,00 TL | 38.893,15 TL | 238.893,15 TL |
| Banka / finansman bonosu | %15 | 5.833,97 TL | 33.059,18 TL | 233.059,18 TL |
| Diğer özel sektör borçlanma aracı | %10 | 3.889,32 TL | 35.003,84 TL | 235.003,84 TL |
Bu bononun %39'luk basit oranı, 182 günlük vade için yaklaşık %42,81 yıllık bileşik orana karşılık gelir. Aynı %39'u bileşik oran sanıp hesaplarsanız brüt getiri 35.690,18 TL çıkar; yani oran türünü yanlış seçmek bu örnekte yaklaşık 3.200 TL'lik bir farka yol açar.
Bono getirisinde stopaj
Bireysel yatırımcılar için stopaj oranı bononun türüne ve alış tarihine göre değişir (Eylül 2026):
- Hazine bonosu ve devlet tahvili: 22.12.2021 ile 31.12.2026 arasında alınanların getirisinde stopaj %0'dır. Bu uygulamanın süresi Haziran 2026'da yayımlanan 11444 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 31.12.2026'ya uzatıldı; bu dönemin dışında genel oran %10'dur.
- Banka bonosu: 01.02.2025'ten itibaren vadesi bir yıla kadar olan banka bonolarında oran %15'tir.
- Finansman bonosu: 24.05.2020'den sonra alınan SPK onaylı finansman bonolarında oran %15'tir.
- Diğer özel sektör borçlanma araçları: Genel oran %10'dur.
Bu kesintiler nihai vergidir; bono getirisi için ayrıca beyanname verilmez. Aracın "Bono türü" alanı bu oranları uygular. Satın aldığınız kağıdın hangi türe girdiğini emin değilseniz aracı kurumunuza ya da bankanıza sorun.
Vadeye kalan gün ve dikkat edilecekler
- Gün sayısı: Vadeye kalan gün, alışın valör tarihinden itfa tarihine kadar geçen takvim günüdür. Hafta sonları ve tatiller de sayılır.
- Vadeden önce satış: Bonoyu vadesinden önce satarsanız fiyatı o günkü piyasa faizine göre belirlenir. Faizler yükseldiyse beklediğinizden az kazanabilir, hatta zarar edebilirsiniz; araç vadeye kadar tutulduğu varsayımıyla hesap yapar.
- İhraççı riski: Hazine bonosu devletin borcudur. Banka ve şirket bonolarında ise ihraç eden kurumun ödeme gücü önem taşır; daha yüksek oran genellikle daha yüksek riskin karşılığıdır.
- Masraflar: Aracı kurum komisyonu ve saklama ücreti net getiriyi azaltır.
- Karşılaştırma: Aynı vadede vadeli mevduat faizi hesaplama ve repo hesaplama araçlarıyla net getirileri yan yana koyabilir, farklı vadeli nakit akışlarının getirisini iç verim oranı hesaplama ile bulabilirsiniz.
Tüm araçlar hesaplama araçları sayfasında, borçlanma ve birikim üzerine genel bilgiler kredi rehberi sayfasında yer alır. Hesaplama bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
Sık sorulan sorular
Hazine bonosu getirisi nasıl hesaplanır?
Alış bedeli, yıllık basit oran ve vadeye kalan gün çarpılıp 365'e bölünür. 22.12.2021–31.12.2026 arasında alınan hazine bonolarında stopaj %0 olduğu için brüt getiri aynı zamanda net getiridir.
Bileşik faizli bir bononun getirisi neden basit faizliden farklı çıkar?
Bileşik oran, dönem getirisinin yıl içinde yeniden yatırıldığını varsayarak yıllıklandırılmış bir orandır. Bir yıldan kısa vadelerde aynı getiri, basit oranla daha düşük, bileşik oranla daha yüksek bir sayı olarak ifade edilir; bu yüzden elinizdeki oranın türünü doğru seçmelisiniz.
Bono getirisinden ne kadar vergi kesilir?
Hazine bonosunda 31.12.2026'ya kadar yapılan alışlarda %0, banka bonosu ve SPK onaylı finansman bonosunda %15, diğer özel sektör borçlanma araçlarında %10 stopaj uygulanır. Kesinti nihai vergidir.
Vadeye kalan gün sayısını nasıl bulurum?
Alış işleminin valör tarihinden bononun itfa tarihine kadar geçen takvim günlerini sayın. Bu bilgi genellikle alış dekontunda ve kıymetin ihraç bilgilerinde yer alır.
Bonoyu vadesinden önce satabilir miyim?
Borsada işlem gören bonoları vadeden önce satabilirsiniz, ancak satış fiyatı o günkü piyasa faizine bağlıdır. Faizler alıştan sonra yükseldiyse elde edeceğiniz getiri, vadeye kadar tutmanıza göre düşük olur.