Bu sayfadaki döviz kurları nereden geliyor?
Sayfadaki ana tablo, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) her iş günü saat 15.30'da ilan ettiği gösterge niteliğindeki kurlardır. Tabloda her para birimi için dört değer yer alır: döviz alış, döviz satış, efektif alış ve efektif satış. Kurların hangi tarihe ait olduğu ve TCMB'nin bülten numarası tablonun üstünde yazar. Hafta sonu, resmî tatil ya da hafta içi 15.30'dan önce son ilan edilen kurlar gösterilir.
Yandaki "Serbest piyasa (anlık)" kartı ise dolar, euro ve sterlinin gün içinde piyasada oluşan anlık alış ve satış kurlarını verir. TCMB kuru günde bir kez belirlenirken serbest piyasa kuru işlem saatlerinde sürekli değişir; bu yüzden iki değer çoğu zaman birbirinden farklıdır. Herhangi bir tutarı çevirmek için döviz hesaplama, belirli bir geçmiş günün kurunu bulmak için geçmiş döviz kurları hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
TCMB kuru ile banka kuru arasındaki fark
TCMB kuru bir referans değerdir; Merkez Bankası bu kurdan döviz alıp satmaz ve kimseyi bu kurla işlem yapmaya zorlamaz. Bankalar ve döviz büroları kendi kurlarını, piyasadaki anlık fiyatlara, kendi maliyetlerine ve rekabete göre gün içinde defalarca günceller.
Bankanın mobil uygulamasında gördüğünüz kur bu nedenle TCMB kurundan farklıdır ve alış ile satış arasındaki fark genellikle daha geniştir. TCMB kuru ise hesaplamalarda ortak bir dil sağlar: sözleşmelerde, faturalarda ve muhasebe kayıtlarında "TCMB döviz satış kuru" gibi ifadeler, tarafların aynı sayıyı esas almasını sağlar.
Döviz alış ve döviz satış kuru ne demek?
Alış ve satış, kurumun bakış açısıyla adlandırılır. Döviz alış kuru, bankanın sizden döviz satın aldığı fiyattır; elinizdeki dolar ya da euroyu bozdurduğunuzda bu kur esas alınır. Döviz satış kuru, bankanın size döviz sattığı fiyattır; döviz almak istediğinizde ödeyeceğiniz TL bu kurla hesaplanır. Satış kuru her zaman alış kurundan yüksektir; aradaki fark kurumun işlem gelirini ve kur riskini karşılar.
Bu fark (makas), piyasanın sakin olduğu dönemlerde dar, dalgalı dönemlerde geniştir. Kısa sürede alıp satılan dövizde makas, kazancın önemli bir kısmını götürebilir.
Efektif kur nedir?
Efektif kur, nakit (banknot) dövizin alım satımında kullanılan kurdur. Döviz kuru ise hesaptan hesaba yapılan işlemlerde geçerlidir: havale, dış ticaret ödemesi ya da döviz hesabınızda yaptığınız alım satım bu kapsama girer.
Nakit dövizin taşınması, saklanması, sigortalanması ve sahteciliğe karşı kontrolü ek maliyet doğurur. Bu yüzden efektif alış ile efektif satış arasındaki fark, döviz alış-satış farkından daha geniştir. TCMB bazı para birimleri için efektif kur ilan etmez; tabloda bu hücreler boş görünür.
Serbest piyasa kuru neden TCMB kurundan farklı?
TCMB kuru, sabah saatlerinden öğleden sonraya kadar piyasada derlenen fiyatlardan belirlenir ve 15.30'da ilan edildikten sonra ertesi iş gününe kadar değişmez. Serbest piyasa kuru ise gün boyunca ve TCMB'nin ilan saatinden sonra da oluşmaya devam eder. Gün içinde kurda belirgin bir hareket olduğunda iki değer arasındaki fark büyür.
Hafta sonu TCMB kur ilan etmez; serbest piyasadaki fiyatlar ise sınırlı da olsa değişebilir. Anlık bir işlem yapacaksanız serbest piyasa kuru ve işlem yapacağınız kurumun kuru daha gerçekçi bir fikir verir; resmî bir hesaplama, sözleşme ya da belge için ise TCMB kuru esas alınır.
Çapraz kur ve parite
Çapraz kur, TL dışındaki iki para biriminin birbirine oranıdır. Örneğin euro/dolar paritesi, bir euronun kaç dolar ettiğini gösterir. TL kurlarından çapraz kur bulmak için iki dövizin aynı türdeki TL kurları birbirine bölünür: euronun TL kuru, doların TL kuruna bölündüğünde euro/dolar paritesi elde edilir.
Japon yeni gibi bazı paralar TCMB tablosunda 100 birim için ilan edilir. Hesaplama yaparken tablodaki "birim" bilgisine dikkat edin; 100 birimlik kuru 100'e bölmeden kullanmak sonucu yüz kat büyütür. Döviz hesaplama aracı birim ve çapraz kur dönüşümünü kendiliğinden yapar.
Döviz alırken dikkat edilecekler
- Kurları karşılaştırın. Bankalar ve döviz büroları arasında hem kur hem makas farklıdır; aynı gün içinde fiyat değişebilir.
- Nakit mi hesap mı? Elden döviz alacaksanız efektif kur, hesaba alacaksanız döviz kuru uygulanır.
- Masrafları sorun. Kurun yanında işlem ücreti ya da vergi olup olmadığını işlemden önce öğrenin.
- Getiriyi doğru ölçün. Döviz birikiminizin TL karşısındaki değerinin enflasyonu yenip yenmediğini reel getiri hesaplama ile, döviz mevduatının faiz getirisini vadeli mevduat faizi hesaplama ile görebilirsiniz.
- Altınla karşılaştırın. Altının anlık fiyatlarını altın fiyatları sayfasında izleyebilirsiniz.
Bu sayfa bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; döviz alıp satma ya da başka bir yatırım için tavsiye değildir.
Sıkça sorulan sorular
TCMB döviz kurları saat kaçta açıklanır?
TCMB gösterge niteliğindeki kurları her iş günü saat 15.30'da ilan eder. Hafta sonu ve resmî tatillerde kur ilan edilmez; bu günlerde son iş gününün kurları geçerlidir.
Döviz kuru ile efektif kur arasındaki fark nedir?
Döviz kuru hesaptan hesaba işlemlerde, efektif kur nakit döviz alım satımında kullanılır. Nakdin taşıma ve saklama maliyeti nedeniyle efektif kurdaki alış-satış farkı daha geniştir.
Döviz alırken hangi kur geçerlidir?
Döviz satın alırken satış kuru, elinizdeki dövizi bozdururken alış kuru esas alınır. Bankalar kendi kurlarını uygular; TCMB kuru yalnızca referanstır.
Serbest piyasa kuru ile TCMB kuru neden farklı?
TCMB kuru günde bir kez belirlenir ve ertesi iş gününe kadar değişmez. Serbest piyasa kuru ise gün içinde sürekli oluşur; bu nedenle aradaki fark gün içindeki kur hareketine göre büyüyüp küçülür.
Japon yeni neden 100 birim için gösteriliyor?
TCMB, birim değeri düşük bazı paraları 100 birim için ilan eder. Bir yenin TL karşılığını bulmak için tablodaki değeri 100'e bölmek gerekir.