IBAN nasıl doğrulanır?
IBAN'ı kutuya yapıştırmanız yeterli; boşluklu, bitişik ya da küçük harfle yazılmış olması sorun değildir. Araç ülkeye göre uzunluğu ve kontrol hanelerini uluslararası standarda göre denetler, sonucu "Geçerli" ya da "Geçersiz" olarak gösterir. Türkiye IBAN'larında banka kodunu, bankanın adını ve hesap numarası bölümünü de ayrı ayrı görürsünüz.
Doğrulama tamamen tarayıcınızda yapılır. Yazdığınız IBAN herhangi bir sunucuya gönderilmez, kaydedilmez; sayfayı kapattığınızda hiçbir iz kalmaz.
IBAN nedir, TR IBAN'ı hangi bölümlerden oluşur?
IBAN (International Bank Account Number), bir hesabı dünya genelinde tek başına tanımlayan uluslararası hesap numarasıdır ve ISO 13616 standardına göre oluşturulur. Türkiye'de yapısı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın Uluslararası Banka Hesap Numarası Hakkında Tebliği ile belirlenmiştir. Bir TR IBAN'ı her zaman 26 karakterdir ve beş bölümden oluşur. ISO standardında örnek olarak kullanılan TR33 0006 1005 1978 6457 8413 26 numarası üzerinden bakalım:
| Bölüm | Uzunluk | Örnekte |
|---|---|---|
| Ülke kodu | 2 harf | TR |
| Kontrol haneleri | 2 rakam | 33 |
| Banka (ödeme hizmeti sağlayıcısı) kodu | 5 rakam | 00061 |
| Rezerv alan | 1 rakam, her zaman 0 | 0 |
| Hesap numarası alanı | 16 karakter | 0519786457841326 |
Beş haneli banka kodu, bankanın EFT kodunun başına sıfır eklenerek oluşur: Ziraat Bankası 00010, Akbank 00046, Garanti BBVA 00062, İş Bankası 00064, Yapı Kredi 00067, Kuveyt Türk 00205 gibi. Araç bu kodu TCMB'nin güncel katılımcı listesiyle eşleştirerek bankanın adını gösterir. 2021'deki değişiklikten bu yana ödeme ve elektronik para kuruluşları da IBAN verebildiği için listede bulunmayan bir kod, hatalı IBAN anlamına gelmeyebilir.
Kontrol haneleri nasıl hesaplanır?
IBAN'daki iki kontrol hanesi, ISO 7064 MOD 97-10 yöntemiyle üretilir ve doğrulama da aynı yöntemle yapılır. Adımlar şöyledir:
- Boşluklar silinir, harfler büyütülür: TR330006100519786457841326
- İlk dört karakter (ülke kodu ve kontrol haneleri) sona taşınır: 0006100519786457841326TR33
- Harfler sayıya çevrilir (A = 10, B = 11 … Z = 35). T = 29, R = 27 olduğundan sayı 0006100519786457841326292733 olur.
- Bu büyük sayı 97'ye bölünür. Kalan 1 ise IBAN geçerlidir.
IBAN'ı oluşturan banka, kontrol hanelerini bu işlemin sonunda kalan tam olarak 1 olacak şekilde seçer. Yöntemin gücü, yazım hatalarını yakalamasındadır: tek bir rakamın yanlış yazılması ya da yan yana iki rakamın yer değiştirmesi her zaman fark edilir, daha karmaşık hataların da neredeyse tamamı yakalanır.
Örnek doğrulamalar
Aşağıdaki sonuçlar araçla alınmıştır; ilk satır ISO örneğidir, diğerleri bu numaranın bilerek bozulmuş halleridir:
| Girilen IBAN | Sonuç | Neden |
|---|---|---|
| TR33 0006 1005 1978 6457 8413 26 | Geçerli | 97'ye bölümünden kalan 1 |
| TR33 0006 1005 1978 6457 8413 27 | Geçersiz | Son rakam değişti, kalan 28 |
| TR33 0006 1005 1978 6457 8413 62 | Geçersiz | Son iki rakam yer değiştirdi, kalan 3 |
| TR33 0006 1005 1978 6457 8413 2 | Geçersiz | 25 karakter; TR IBAN'ı 26 karakter olmalı |
| DE89 3704 0044 0532 0130 00 | Geçerli | Almanya IBAN'ı, 22 karakter |
ISO örneğindeki 00061 kodu gerçek bir bankaya ait olmadığı için araç "Listede bulunamadı" der; matematiksel olarak ise numara geçerlidir.
Geçerli IBAN neyi gösterir, neyi göstermez?
Doğrulama, numaranın yapısal olarak doğru yazıldığını gösterir. Hesabın gerçekten açık olduğunu, kime ait olduğunu ya da para göndermenin güvenli olduğunu göstermez. Uydurulmuş ama kontrol haneleri doğru hesaplanmış bir IBAN da geçerli çıkar.
- Alıcıyı teyit edin: Para göndermeden önce alıcının adını ve IBAN'ını, size ilettiği kanal dışında bir yoldan (telefon, yüz yüze) doğrulayın. "IBAN'ımız değişti" diyen e-postalar yaygın bir dolandırıcılık yöntemidir.
- Ön ödeme isteyenlere dikkat: Kredi çıkarmak, dosya açmak ya da borç kapatmak karşılığında sizden bir IBAN'a para göndermenizi isteyen kişiler dolandırıcı olabilir. Bankalar kredi onayı için bireysel hesaplara ödeme istemez; güvenli başvuru adımları için kredi rehberi sayfasına bakabilirsiniz.
- Paylaşırken: IBAN tek başına hesabınızdan para çekilmesine izin vermez, ancak ad, kimlik numarası gibi bilgilerle birlikte kötüye kullanılabilir. Yalnızca gerektiği kadar paylaşın.
Yabancı IBAN'lar
Araç, IBAN kullanan yaklaşık 90 ülkenin uzunluk kurallarını tanır. Almanya ve Birleşik Krallık IBAN'ları 22, Fransa ve İtalya IBAN'ları 27, Hollanda IBAN'ları 18 karakterdir. Yabancı IBAN'larda banka adı gösterilmez, ancak uzunluk ve kontrol haneleri aynı yöntemle doğrulanır. Yurt dışına para gönderirken kur farkını görmek için döviz hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Diğer araçlar hesaplama araçları sayfasında listelenir.
Sık sorulan sorular
IBAN'ım kaç haneli olmalı?
Türkiye'deki bütün IBAN'lar TR ile başlar ve 26 karakterdir. Diğer ülkelerde uzunluk 15 ile 33 karakter arasında değişir.
IBAN'dan hangi bankaya ait olduğu anlaşılır mı?
Evet. TR IBAN'ında 5. ile 9. karakterler arasındaki beş hane banka kodudur. Araç bu kodu TCMB listesiyle eşleştirip bankanın adını gösterir; listede olmayan kodlar ödeme ya da elektronik para kuruluşlarına ait olabilir.
Geçerli çıkan bir IBAN'a para göndermek güvenli midir?
Tek başına değil. Geçerli sonuç yalnızca numaranın doğru yazıldığını gösterir; hesabın kime ait olduğunu doğrulamaz. Alıcının kimliğini mutlaka ayrı bir kanaldan teyit edin.
Yabancı IBAN'ları da doğrulayabilir miyim?
Evet. Almanya, İngiltere, Fransa gibi IBAN kullanan ülkelerin numaraları uzunluk ve kontrol haneleriyle doğrulanır. Banka adı yalnızca TR IBAN'larında gösterilir.
IBAN'ı boşluklu ya da küçük harfle yazmam sorun olur mu?
Hayır. Araç boşlukları siler ve harfleri büyütür. Yazılı belgelerde IBAN dörderli gruplar halinde, elektronik ortamda ise bitişik yazılır.