Temettü ve sermaye artırımı nasıl hesaplanır?
Elinizdeki hisse adedini yazın, şirketin açıkladığı işlemi (nakit temettü, bedelsiz ya da bedelli sermaye artırımı, sermaye azaltımı) işaretleyin ve oranını girin; araç hesabınıza yatacak temettüyü, bedelli için ödemeniz gereken tutarı ve işlemlerden sonraki hisse adedinizi gösterir. Birden fazla işlemi aynı anda seçebilirsiniz.
İsterseniz hissenin güncel fiyatını da girin. Bu durumda araç, işlemler sonrasında fiyatın teorik olarak hangi seviyeye düzeltileceğini hesaplar; böylece temettü ya da bölünme sonrası fiyat düşüşünü önceden görebilirsiniz.
Temettü tutarı nasıl bulunur?
Şirketler kâr payını Kamuyu Aydınlatma Platformu'nda (KAP) iki biçimde duyurur: hisse başına TL tutar ve nominal değere oran. Borsa İstanbul'da oranlar 1 TL nominal değerli pay üzerinden ifade edildiğinden %85'lik bir oran, hisse başına 0,85 TL demektir. Duyurularda hem brüt hem net tutar yer alır; aradaki fark bireysel yatırımcıdan kesilen stopajdır.
- Hisse başı tutar (oran girildiyse) = Oran × 1 TL
- Net temettü = Hisse adedi × Hisse başı net tutar
- Net tutar = Brüt tutar × (1 − 0,15)
Araçta temettünün nasıl girildiğini (net ya da brüt, TL ya da oran) seçersiniz; diğer değerler buna göre hesaplanır. Net tutarı girdiğinizde gösterilen brüt tutar, %15 stopaj varsayımıyla geri hesaplanmış bir değerdir.
Bedelsiz, bedelli artırım ve sermaye azaltımı
Bedelsiz sermaye artırımında şirket, özkaynaklarındaki yedekleri sermayeye ekler ve karşılığında ortaklara ücretsiz yeni pay verir. %100 bedelsizde her hisseye bir yeni hisse gelir. Toplam şirket değeri değişmediği için hisse sayısı artarken fiyat aynı oranda düşer.
Bedelli sermaye artırımında şirket yeni pay satarak para toplar. Mevcut ortaklar rüçhan hakkı ile yeni paylara öncelikli olarak katılır. Araç, rüçhan hakkı kullanım fiyatını nominal değer olan 1 TL kabul eder: %50 bedelli için her 100 hisseye 50 TL ödeyip 50 yeni hisse alırsınız. Primli bedelli artırımlarda ödeme tutarı bundan yüksek olur.
Sermaye azaltımı çoğunlukla geçmiş yıl zararlarını kapatmak için yapılır; pay sayınız azaltım oranı kadar düşer, genellikle karşılığında ödeme yapılmaz.
Araç tüm oranları başlangıçtaki hisse adedine uygular. Örneğin bedelsiz ve bedelli aynı anda seçildiğinde bedelli oranı, bedelsizden gelen hisseler eklenmeden önceki adet üzerinden hesaplanır.
Örnek hesaplama
2.500 hisseniz olduğunu ve hisse fiyatının 60 TL olduğunu varsayalım. Araçla hesaplanan sonuçlar:
| İşlem | Hesabınıza yatan / ödenen | Son hisse adedi | Teorik fiyat |
|---|---|---|---|
| Brüt %400 temettü (hisse başı 4 TL brüt, 3,40 TL net) | 8.500,00 TL net (brüt 10.000,00 TL, stopaj 1.500,00 TL) | 2.500 | 56,00 TL |
| %200 bedelsiz | Ödeme yok, 5.000 yeni hisse | 7.500 | 20,00 TL |
| %100 bedelli | 2.500,00 TL ödeme, 2.500 yeni hisse | 5.000 | 30,50 TL |
| Temettü + %200 bedelsiz | 8.500,00 TL net | 7.500 | 18,67 TL |
Bedelsiz satırında portföy değeri işlem öncesinde de sonrasında da 150.000 TL'dir: hisse sayısı üç katına çıkarken fiyat üçte birine iner. Bedelli satırında ise ödediğiniz 2.500 TL şirkete girdiği için teorik fiyat 30 TL yerine 30,50 TL olur.
Temettü ve bölünme sonrası fiyat neden düşer?
Temettü, şirketin kasasından ortaklara çıkan nakittir; şirketin değeri dağıtılan tutar kadar azalır. Borsa İstanbul bu yüzden hak kullanım günü hissenin baz fiyatını hisse başı brüt temettü kadar düşürür. Bedelsiz artırımda ise pasta büyümez, yalnızca daha çok dilime bölünür. Aracın kullandığı teorik fiyat formülü şöyledir:
- Teorik fiyat = (Fiyat − Hisse başı brüt temettü + Bedelli oranı × 1 TL) ÷ (1 + Bedelsiz oranı + Bedelli oranı − Azaltım oranı)
Gerçek açılış fiyatı piyasada oluşur ve teorik değerden farklı olabilir. Hisse fiyatının uzun dönemde nasıl büyüdüğünü görmek için bileşik büyüme hesaplama, getirinin enflasyon karşısındaki durumu için reel getiri hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Temettü hakkı ve vergilendirme
Temettüden yararlanmak için hisseyi hak kullanım gününden önceki son işlem günü kapanışına kadar almış olmanız gerekir; hak kullanım günü ya da sonrasında alınan hisseler o dağıtımdan pay almaz. Bedelli ve bedelsiz artırımlarda da aynı mantık geçerlidir.
Tam mükellef şirketlerin bireysel yatırımcılara dağıttığı kâr payından, 9286 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 22.12.2024'ten itibaren %15 stopaj kesilir (21.12.2021–21.12.2024 arasında %10'du). Yatırım ortaklıklarının dağıttığı kâr paylarında oran %0'dır. Tam mükellef kurumlardan alınan kâr payının yarısı gelir vergisinden istisnadır; kalan tutar diğer sermaye gelirlerinizle birlikte yıllık beyan sınırını aşarsa beyanname verilir ve kesilen stopaj hesaplanan vergiden mahsup edilir.
Dikkat edilecekler
- Küsurat: Bedelsiz ya da bedelli sonrası tam olmayan hisseler aracı kurumunuz tarafından satılarak nakde çevrilebilir.
- Rüçhan hakkını kullanmamak: Bedelliye katılmazsanız şirketteki payınız küçülür. Rüçhan hakkı kuponları belirli bir süre borsada satılabilir.
- Duyuruları takip edin: Oranlar ve tarihler KAP'taki özel durum açıklamalarında yer alır; SPK onayı gerektiren işlemlerde takvim değişebilir.
Vadeli işlem fiyatlarına temettünün etkisini görmek için vadeli işlem fiyatı hesaplama, diğer araçlar için hesaplama araçları sayfasına göz atabilirsiniz. Genel finans bilgileri kredi rehberi sayfasındadır. Hesaplamalar bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
Sık sorulan sorular
1.000 hissem var, temettü ne kadar yatar?
Hisse başı net tutarı hisse adedinizle çarpın. Hisse başı net 2 TL açıklandıysa hesabınıza 2.000 TL yatar; brüt tutar açıklandıysa önce %15 stopajı düşmeniz gerekir.
Bedelsiz sermaye artırımında hisse sayım nasıl değişir?
Hisse adedinizi bedelsiz oranıyla çarptığınızda gelecek yeni hisse sayısını bulursunuz. 1.000 hisseye %100 bedelsiz 1.000 yeni hisse getirir ve toplam 2.000 hisse olur; fiyat da yaklaşık yarıya iner.
Bedelli sermaye artırımına katılmak için ne kadar ödemem gerekir?
Rüçhan fiyatı nominal değer olan 1 TL ise ödeme, alacağınız yeni hisse sayısına eşittir. 1.000 hisseye %50 bedelli için 500 TL ödeyip 500 yeni hisse alırsınız.
Temettü dağıtımından sonra hisse fiyatı neden düşer?
Dağıtılan nakit şirketten çıktığı için şirketin değeri o kadar azalır. Borsa, hak kullanım günü baz fiyatı hisse başı brüt temettü kadar düşürür.
Temettüden vergi kesilir mi?
Evet. Bireysel yatırımcılara dağıtılan kâr payından şirket tarafından %15 stopaj kesilir ve hesabınıza net tutar yatar. Yatırım ortaklıklarının kâr paylarında oran %0'dır.